Ziekenhuizen Antimicrobiële resistentie en infectiepreventie

Als een patiënt BRMO-drager is

Als een patiënt een BRMO-drager is, zijn er een paar stappen die je moet nemen:

• Extra hygiënemaatregelen

  De soort resistente bacterie die je patiënt bij zich draagt, bepaalt welke extra hygiënemaatregelen je moet nemen. Natuurlijk naast de basismaatregelen, zoals handhygiëne. Vraag bij het infectiepreventieteam binnen je ziekenhuis welke extra regels gelden bij de specifieke bacterie, bijvoorbeeld voor:

  • het aanbrengen van een waarschuwing, zoals een isolatie- of signaleringskaart of waarschuwing in het dossier;
  • het gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals schorten, mond-neusmaskers en handschoenen;
  • extra schoonmaak en/of desinfectie;
  • afspraken over het stoppen van de extra hygiënemaatregelen bij de patiënt;
  • maatregelen voor bezoekers.

  Op de SRI-website vind je de Richtlijn BRMO in de medisch- specialistische zorg.

• De patiënt informeren

  Als BRMO-dragerschap ontdekt is, moet de client geïnformeerd worden. De BRMO-casemanager kan hierbij helpen. Geef de patiënt(en) en hun bezoekers ook uitleg over de extra hygiënemaatregelen en het belang van goede handhygiëne. GAIN heeft informatiemateriaal beschikbaar voor cliënten over de verschillende typen BRMO’s.

  BRMO algemeen

  • Film: Wie zijn de BRMO-casemanagers.
  • Informatiefilmpje Wat betekent het voor de patiënt?
  • Informatiefolder over antibioticaresistentie en BRMO.
  • Informatiefilm over handhygiëne.

  MRSA

  • Informatiefolder MRSA.
  • Maatregelen bij MRSA film.
  • Maatregelen bij MRSA folder.

  CPE/ESBL/VRE

  • Informatiefolder CPE.
  • Informatiefolder ESBL.
  • Informatiefolder VRE.
  • Maatregelen bij CPE/ESBL/VRE film.
  • Maatregelen bij CPE/ESBL/VRE folder.

• Andere zorgverleners informeren bij overdracht

  Informeer andere zorgprofessionals bij behandeling of externe overplaatsing dat de patiënt drager is van een BRMO-bacterie. Het is belangrijk dat alle betrokken zorgverleners hiervan op de hoogte zijn. Zij kunnen dan gepaste hygiënemaatregelen nemen. Kom je er niet uit? Contacteer een BRMO-casemanager.

Richtlijnen | Infectie­preventie op de OK Herziening met duurzaamheids­aspecten

Eind november 2024 is de multidisciplinaire SRI-richtlijn 'Infectiepreventie op het OK-complex' herzien. Nieuw is dat bij deze herziening duurzaamheidsaspecten expliciet zijn meegenomen. In twee video's van NVvH-werkgroep De Groene OK wordt een aantal belangrijke wijzigingen in beeld gebracht.

Bekijk de video's:

• NVvH-werkgroep Groene OK: Duurzaam werken op de OK in Assen
• NVvH-werkgroep Groene OK: Duurzaam werken op de OK in het Radboudumc in Nijmegen

Toolbox | Goed Gebruik Handschoenen Ziekenhuizen en langdurige zorg

Project 'Goed Gebruik Handschoenen'

De toolbox komt voort uit het project 'Goed Gebruik Handschoenen'. In dit project hielpen we ziekenhuizen, verpleeghuizen, woonvormen voor gehandicaptenzorg en wijkverpleging met het meten en verbeteren van handschoengebruik. Goed gebruik van handschoenen kan voorkomen dat micro-organismen van de ene naar de andere cliënt verspreid worden. Maar in welke situatie gebruik je nou precies handschoenen? Hoe lang mag je ze aanhouden? Wanneer moet je weer nieuwe handschoenen aantrekken? Deelnemers aan het project leerden de antwoorden op deze vragen. 

Men kreeg een meetinstrument, via een app, om te meten hoe het handschoengebruik nu is. Daarna ging men je aan de slag met een toolbox met tips en oefeningen, om het handschoengebruik te verbeteren. Het project bestond uit een nulmeting, het verbeteren van de resultaten met tools uit de toolbox en een nameting. 

De toolbox

Het project is inmiddels afgerond, maar de toolbox is nog steeds te gebruiken! GAIN biedt een toolbox, met tips en oefeningen, om het handschoengebruik te verbeteren.

• Klik hier om de toolbox voor ziekenhuizen te downloaden
• Klik hier om de toolbox voor de langdurige zorg te downloaden

Hoe gebruik je de toolbox? 

Elke zorgmedewerker is anders of heeft net een andere manier van leren. Daarom kun je zelf kiezen welke tool bij jou of de afdeling past en wat haalbaar is. De toolbox helpt je vooral om het gesprek aan te gaan over handschoengebruik. Zo kunnen de tools gebruikt worden tijdens een werkoverleg of koffiepauze of juist opgehangen worden op het toilet of in de koffiekamer. Als bijvoorbeeld blijkt dat er nog kennis ontbreekt kan je kiezen voor een e-learning of webinar. Het doel van de toolbox is niet zozeer dat alles perfect gaat wat betreft handschoengebruik. Een kleine, haalbare stap in de goede richting is óók een stap. 

Toolbox | Schone Handen Helpen Ziekenhuizen en langdurige zorg

Project 'Schone Handen Helpen'

De toolbox komt voort uit het project 'Schone Handen Helpen'. In dit project ondersteunden we zorgorganisaties bij het meten en verbeteren van handhygiëne. Goede handhygiëne vermindert namelijk de verspreiding van micro-organismen en zorggerelateerde infecties. 

Via een app werd de naleving van de 5 momenten van handhygiëne gemeten. Daarna ging de organisatie aan de slag met een toolbox met tips en oefeningen om handhygiëne te verbeteren. Tools zijn o.a. een e-learning of webinar, video’s over handen wassen en desinfecteren, toetsingsmateriaal, posters handhygiëne en de handhygiëne box. De organisatie koos zelf welke tool bij de zorgmedewerker(s) of afdeling pastte en wat haalbaar was. 

De toolbox

Het project is inmiddels afgerond, maar de toolbox is nog steeds te gebruiken! GAIN biedt een toolbox, met tips en oefeningen, om de handhygiëne te verbeteren.

• Klik hier om de toolbox te downloaden

Hoe gebruik je de toolbox? 

Elke zorgmedewerker is anders of heeft net een andere manier van leren. Daarom kun je zelf kiezen welke tool bij jou of de afdeling past en wat haalbaar is. De toolbox helpt je vooral om het gesprek aan te gaan over handschoengebruik. Zo kunnen de tools gebruikt worden tijdens een werkoverleg of koffiepauze of juist opgehangen worden op het toilet of in de koffiekamer. Als bijvoorbeeld blijkt dat er nog kennis ontbreekt kan je kiezen voor een e-learning of webinar. Het doel van de toolbox is niet zozeer dat alles perfect gaat wat betreft handschoengebruik. Een kleine, haalbare stap in de goede richting is óók een stap. 

Project | Kennis­netwerk UV-C-desinfectie­robot Ziekenhuizen

Aanleiding van het project

Er is sprake van een kennislacune over het gebruik, de normen en eisen van het gebruik van UV-C-desinfectie. Verschillende ziekenhuizen binnen de regio zijn momenteel actief aan het verkennen hoe zij de UV-C-desinfectierobot kunnen inzetten in hun organisatie. Er wordt formatie en geld geïnvesteerd, maar er is geen netwerk waarin ervaringen, werkwijzen en resultaten gedeeld worden. Hierdoor is het lastig om tot krachtige resultaten te komen.

Over het project

In dit project is een kennisnetwerk gevormd met deskundigen infectiepreventie over het gebruik van een UV-C-desinfectierobot in de ziekenhuissetting. Door met meerdere instellingen samen te werken binnen de regio, wordt er kennis gedeeld en in kaart gebracht welke hiaten er nog zijn. Uiteindelijk zal er een blauwdruk opgeleverd worden met een lijst van eisen waaraan implementatieonderzoek in je eigen ziekenhuis moet voldoen om de UV-C-desinfectierobot in eigen huis te valideren.

Project | Verbeteren van handhygiëne-compliance in ziekenhuizen Ziekenhuizen

In dit project willen we de naleving van de vijf momenten van handhygiëne in ziekenhuizen verbeteren door middel van gedragsbeïnvloeding. Eerder werd vooral ingezet op instructie, richtlijnen en controles voor het verbeteren van handhygiëne-compliance. Bij dit project wordt ingespeeld op onbewuste motivatie. Dit kan de handhygiëne op een positieve manier stimuleren, zonder dat het voelt als extra werkdruk of extra controle.

Omschrijving project

In de eerste fase worden gedragsinterventies ontwikkeld door een expert toegepaste gedragspsychologie en getest in één ziekenhuis in de regio. De interventies worden ontworpen op basis van vooraf opgehaalde informatie (observaties en interviews). De interventies worden afgestemd op de context van het ziekenhuis. Mogelijke voorbeelden van interventies zijn: visuele stimulatie op strategische plekken, sociale norm campagne, implementatie van een nudging systeem (social nudging is een gedragsinterventie die subtiele sociale signalen inzet om gewenst gedrag te stimuleren). Eind 2026 worden de gedragsinterventies geëvalueerd. De resultaten worden geborgd in een regionaal overdraagbaar actieplan. Doordat de interventies gebaseerd worden op herkenbare knelpunten uit de praktijk, bieden ze een bruikbaar plan voor andere ziekenhuizen en langdurige zorginstellingen.

De tweede fase gaat in 2027 van start, waarbij het regionale actieplan wordt uitgerold in minimaal twee andere ziekenhuizen of zorginstellingen.

Project | Implementatie meldpunt uitbraken infectie­ziekten & BRMO (MUIZ) Alle doelgroepen

Het Meldpunt Uitbraken Infectieziekten en BRMO (MUIZ) is een beveiligde webapplicatie waarin zorginstellingen uitbraken van infectieziekten kunnen melden aan de GGD en andere zorginstellingen in de regio. Het zorgt voor regionaal overzicht en faciliteert laagdrempelig contact tussen zorgorganisaties. Ook maakt dit systeem het voor alle deelnemers mogelijk om inzicht te krijgen in de uitbraken in de regio. In MUIZ worden geen individuele cliënt- of patiëntgegevens gedeeld.

MUIZ is ontwikkeld in 2015 en wordt inmiddels in 20 GGD-regio’s gebruikt door vele zorgorganisaties. In 2026 en 2027 proberen we zoveel mogelijk zorginstellingen uit de regio GGD Gelderland-Midden en GGD Gelderland-Zuid aan te sluiten om een landelijke dekking te bereiken.

Een uitbraakmelding geeft inzicht in:

• de locatie en het aantal zieken
• de verwekker
• de aanpak, bijvoorbeeld of er bron- en contactonderzoek wordt verricht
• eventuele consequenties voor de continuïteit van zorg, zoals cohortering of het sluiten van een afdeling

Waarom MUIZ?

Zicht op uitbraken van infectieziekten is belangrijk om verspreiding te voorkomen of tegen te kunnen gaan. De coronapandemie heeft dit nog eens benadrukt. Maar dit geldt ook voor uitbraken van bijzonder resistente micro-organismen (BRMO), influenza en bijvoorbeeld scabiës. De informatie-uitwisseling op het gebied van infectieziekten kan beter. Daar doet MUIZ iets aan. Deze webapplicatie biedt zicht op uitbraken en het verloop daarvan in de regio. Het heeft daarom een toegevoegde waarde voor de hele zorgketen.

Voordelen van MUIZ:

• MUIZ is een gebruiksvriendelijk systeem waarin je snel en op ieder moment een melding van Artikel 26 van de wet Publieke Gezondheid kan doen.
• MUIZ biedt inzicht in uitbraken op verschillende locaties van een organisatie.
• Directe koppeling met SOZI-AMR (RIVM) voor het melden van bijzonder resistente micro-organismen (BRMO). Hierdoor neemt de administratielast niet toe.
• De mogelijkheid om een uitbraak te actualiseren. Zo voorkom je onnodig testen.
• Data zijn intern te gebruiken voor structurele analyse en jaarverslagen.
• MUIZ faciliteert laagdrempelig contact tussen ketenpartners door middel van een bijgewerkt adresboek.
• E-mailalerts van instellingen en/of verwekkers die relevant zijn voor de instelling. Bij eventuele overplaatsingen van cliënten/patiënten kun je tijdig maatregelen nemen.

Bekijk via deze link hoe MUIZ werkt.

Meedoen?

Wil je aansluiten bij MUIZ? Stuur dan een e-mail naar secretariaat@zorgnetwerk-gain.nl om je interesse kenbaar te maken.

Project | Antimicrobial Stewardship Monitor Ziekenhuizen

Omschrijving project

In Nederlandse ziekenhuizen zijn A-teams verantwoordelijk voor het bevorderen van juist antibioticagebruik. Met behulp van de Antimicrobial Stewardship Monitor (opgericht door SWAB, stichting werkgroep anitbioica beleid) krijgen de ziekenhuizen inzicht in de kwantiteit, kwaliteit en kwaliteitsbewaking van antibioticagebruik. De A-teams kunnen met behulp van deze data verdiepende analyses en gerichte verbeterinterventies doen.  

Nog niet alle ziekenhuizen in de GAIN-regio maken gebruik van de Antimicrobial Stewardship Monitor. We streven naar een deelname van alle ziekenhuizen in de regio. In dit project zal een regionale benchmark worden vormgegeven waarbij individuele ziekenhuizen hun data met andere regionale ziekenhuizen kunnen vergelijken. Ook zal er een regionale A-teams bijeenkomst worden georganiseerd, waarbij de data van de ziekenhuizen en de vervolgstappen om het antibioticagebruik te verbeteren worden besproken.  

Het doel

Ziekenhuizen inzicht geven in antibioticagebruik, zowel individueel als regionaal, om gerichte verbeterinterventies te kunnen doen.

Project | Carbapenem­sparende strategie Ziekenhuizen en apotheken

Omschrijving project

Er is in de wereld, inclusief in Nederland, sprake van een stijgend aantal infecties met resistente bacteriën. Wereldwijd heeft dit geleid tot meer gebruik van carbapenems. Carbapenems behoren tot de zogeheten reserve antibiotica met een zeer breed spectrum. De carbapenems worden dan ook alleen ingezet voor het behandelen van infecties met bacteriën die resistent zijn tegen gebruikelijke middelen met een smaller spectrum. De toename van carbapenemgebruik gaat gepaard met een toename aan resistentie wat een bedreiging vormt voor de mogelijkheden voor effectieve behandeling van infecties met resistente bacteriën.

In het kader van het terugdringen van carbapendemgebruik wordt in dit project geïnventariseerd welke andere (intraveneue en orale) antibiotica ingezet kunnen worden voor het behandelen van infecties met deze bacteriën. Hiervoor zullen er op het laboratorium onderzoek en vervolgens aanpassingen nodig zijn in de manier van testen. Daarnaast is scholing nodig.

Het doel

Het opstellen en implementeren van een protocol voor de ziekenhuizen in de GAIN regio met opties voor carbapenemsparende antibiotica voor de behandeling van infecties met ESBL- en AmpC-producerende bacteriën. Om zo het gebruik van carbapenems te verminderen en resistentie te voorkomen.

Project | Vereen­voudiging registratie ziekenhuis­infecties Ziekenhuizen

Omschrijving project

Dit project is in 2024 gestart en loopt door tot eind 2025. Tijdens dit project wordt een werkwijze ontwikkeld voor het vereenvoudigd registreren van ziekenhuisinfecties op basis van de vastgestelde criteria. Waarbij elke afdeling infectiepreventie van elk deelnemend ziekenhuis uit de GAIN-regio een methode gebruikt die aansluit bij de lokale setting.

Het doel

Vereenvoudigen en uitbreiden van de registratie van ziekenhuisinfecties, waarbij sprake is van continue monitoring. Dit biedt meer ruimte voor doelgericht registreren en het effectiever implementeren van infectiepreventiemaatregelen. 

Project | Implementeerders infectiepreventie­beleid BRMO en MRSA Ziekenhuizen en langdurige zorg

Omschrijving project

In ziekenhuizen en verpleeghuizen werken implementeerders van het lokale hygiëne- en infectiepreventiebeleid. Ze zorgen ervoor dat gewenste maatregelen ook daadwerkelijk (kunnen) worden uitgevoerd zoals omschreven in de beleidsstukken/richtlijnen. Uit de praktijk blijkt dat ze telkens een afweging maken tussen het protocol en de realiteit op de werkvloer.  

Bij dit project wordt onderzocht wat de ervaringen zijn van implementeerders van infectiepreventiebeleid voor BRMO/MRSA-dragers in ziekenhuizen en langdurige zorg. Welke factoren spelen een rol en hoe wordt omgegaan met collectieve en individuele patiëntbelangen?  

Inzicht in de afwegingen en dillema’s van de implementeerders, maakt duidelijk wat zij nodig hebben voor het goed kunnen uitdragen van het beleid en het helder kunnen uitleggen van hun situatie-specifieke keuzes, waarbij ze tegelijkertijd oog hebben voor wensen en behoeften van zorgverleners en patiënten. Op basis van de resultaten worden dan ook concrete adviezen opgesteld voor passende activiteiten, materialen en middelen die de lokale implementeerders ondersteunen bij het uitdragen van het beleid. Dit zou bijvoorbeeld een advies kunnen zijn om een afwegingskader op te stellen dat overwegingen van lokale implementeerders in kaart brengt.

Dat maakt het gemakkelijker voor implementeerders om hun keuzes naar anderen toe te lichten en uit te dragen, wat bijdraagt aan inzicht in en begrip voor keuzes en afwegingen binnen infectiepreventiebeleid.  

Het doel

Implementeerders ondersteunen bij het verkrijgen van inzicht en begrip voor keuzes en afwegingen binnen infectiepreventiebeleid.

Project | Antibiotica-allergie transmurale toolkit Alle doelgroepen

Omschrijving project

Juist gebruik van antibiotica is essentieel voor de beperking van antibioticaresistentie. Onterechte antibiotica-allergieregistraties belemmeren optimaal antibioticagebruik, omdat niet voor het meest geschikte middel gekozen kan worden. Meerdere AMR Zorgnetwerken hebben in hun eigen regio inmiddels scholingen en materialen ontwikkeld en hebben projecten opgezet om de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties te optimaliseren. Vanuit Zorgnetwerk GAIN is in 2024 gestart met een project voor het ontlabelen van antibiotica-allergieregistraties in de huisartspraktijken. Om op dit vlak de eerste ervaring in de regio op te doen en in focusgroep-bijeenkomsten na te gaan of en hoe een opschalingsplan voor de regio kan worden vormgegeven.

In het huidige project bundelen de betrokken AMR Zorgnetwerken de opgedane inzichten, kennis, scholingen en materialen in een landelijke transmurale toolkit antibiotica-allergie. De toolkit is inzetbaar in huisartsenpraktijken, langdurige zorg (ouderenzorg en/of gehandicaptenzorg), apotheken en ziekenhuizen. 

Dit is een gezamenlijk project van meerdere AMR-zorgnetwerken.

Het doel

De ontwikkeling van een landelijke transmurale toolkit antibiotica ter verbetering van de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties.

Project | Het versterken van infectie­preventie in MBO- en HBO-zorgopleidingen Onderwijs

Omschrijving project

Dit is een gezamenlijk project van alle negen Regionale AMR Zorgnetwerken. Samen met de VHIG (beroepsvereniging voor deskundige infectiepreventie) wordt een gouden standaard opgesteld, met minimale eisen waaraan infectiepreventie onderwijs in de zorgopleidingen aan moet voldoen. Doel is om dit te laten opnemen in het curriculum van de opleidingen en te zorgen dat het goed geborgd is.

Doel

Borgen dat alle aankomende zorgprofessionals een basiskennis infectiepreventie hebben.