Over AMR & infectiepreventie

Surveillance

Surveillance is het systematisch verzamelen en analyseren van data over infectieziekten, het gebruik van antimicrobiële middelen en resistentie. Hoe vaak komen bepaalde infectieziekten voor? En bij wie? Door surveillance kunnen passende maatregelen worden ingezet om ziekte te bestrijden en te voorkómen dat anderen het krijgen. Ook kan deze informatie gebruikt worden om uitbraken van infectieziekten te signaleren.

Voorbeelden van surveillance:

• Infectieziekten Surveillance Informatie Systeem-Antibiotica Resistentie (ISIS-AR): het belangrijkste doel van de ISIS-AR is om inzicht te krijgen in de mate waarin in Nederland bacteriën resistent zijn voor bepaalde antibiotica en hoe dit in de tijd verandert.  
• MUIZ: Het Meldpunt voor Uitbraken Infectieziekten & BRMO (MUIZ) is een web-based softwareprogramma dat zorgorganisaties helpt bij het transparant melden van uitbraken van infectieziekten.
• Meldingsplichtige infectieziekten: Het RIVM surveilleert meldingsplichtige infectieziekten op landelijk niveau voor betere bestrijding hiervan en het voorkomen van verspreiding. 
• Nethmap/Maran surveillance van antibioticaresistentie: NethMap biedt een overzicht van antibioticagebruik en antibioticaresistentie  tegen de meest voorkomende en ziekteverwekkende bacteriën en schimmels in Nederland.
• PREZIES: Het PREZIES-netwerk (PREventie van ZIEkenhuisinfecties door Surveillance) coördineert de gestandaardiseerde meting van zorginfecties in ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra.
• Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen (SNIV) heeft als doel inzicht te krijgen in het vóórkomen van infectieziekten in verpleeghuizen. De surveillance levert de verpleeghuizen inzicht op in het aantal infecties en vormt het uitgangspunt om verbeterpunten te formuleren op het gebied van hygiëne en infectiepreventie.  

Antimicrobial stewardship (AMS)

'Antibiotic stewardship' is een omvattende term voor interventies die zich richten op het bevorderen van rationeel antibioticagebruik. Rationeel antibioticagebruik wil zeggen dat antibiotica alleen wordt voorgeschreven als daar een klinische indicatie voor is. En wordt er toch antibiotica voorgeschreven? Dan moeten de middelenkeuze, dosering, toedieningswijze en therapieduur optimaal zijn. Waar antibiotic stewardship zich alleen richt op bacteriën, is antimicrobial stewardship breder. Naast bacteriën vallen hieronder ook virussen, parasieten en schimmels. Antibiotic stewardship is dus een onderdeel van het tegengaan van antimicrobiële resistentie.

Infectiepreventie

Infectiepreventie richt zich op het voorkomen van besmetting met ziekmakende micro-organismen. Infectiepreventie speelt een belangrijke rol in het bestrijden van antimicrobiële resistentie. Als infecties voorkomen worden, hoeft er minder antibiotica voorgeschreven te worden. Ook kan hygiënisch werken en het naleven van infectiepreventiemaatregelen de verspreiding van resistente micro-organismen voorkomen. Belangrijke onderdelen van infectiepreventie zijn o.a. persoonlijke hygiëne, handhygiëne, persoonlijke beschermingsmiddelen en reiniging en desinfectie.

Veelgestelde vragen over AMR

Stel je voor: je hebt een eenvoudige blaasontsteking of een infectie na een operatie, maar de medicijnen werken niet. Het klinkt als een rampscenario, maar door antimicrobiële resistentie (AMR) wordt dit risico steeds groter. Dit onzichtbare, wereldwijde probleem bedreigt de gezondheidszorg zoals we die kennen. Maar wat is AMR precies? Hieronder duiken we in dit belangrijke onderwerp en beantwoorden we een aantal veelgestelde vragen.

• Wat is AMR?

  AMR betekent antimicrobiële resistentie. Dat houdt in dat bacteriën, virussen, schimmels of parasieten ongevoelig worden voor medicijnen, zoals antibiotica. Als medicijnen minder goed of helemaal niet meer werken, worden infecties moeilijker of soms zelfs niet meer te behandelen.

• Wat zijn micro-organismen?

  Micro-organismen zijn piepkleine levende wezens die je niet kunt zien zonder microscoop. Dit zijn bijvoorbeeld bacteriën, virussen, schimmels en parasieten. Samen noemen we ze micro-organismen. Sommige zijn nuttig, bijvoorbeeld voor je spijsvertering of bij het maken van voedsel. Andere kunnen je ziek maken. Als antibiotica vaak of verkeerd worden gebruikt, kunnen bacteriën ongevoelig worden voor de antibiotica. Dan helpt het medicijn niet meer en kun je ernstig ziek worden.

• Waarom is AMR een belangrijk onderwerp voor zorgprofessionals?

  Antimicrobiële resistentie (AMR) maakt gewone infecties moeilijk te behandelen. Dit is gevaarlijk voor patiënten en de volksgezondheid. Resistente bacteriën kunnen overal voorkomen: in ziekenhuizen, bij de huisarts, in verpleeghuizen of thuis. Zorgprofessionals spelen een grote rol bij het voorkomen van infecties, het zorgvuldig gebruiken van antibiotica en het beschermen van kwetsbare mensen.

• Waarom is AMR voor mij gevaarlijk? Ik ben gezond.

  Ook als je nu gezond bent, kun je later een infectie krijgen waarbij je een medicijn zoals antibiotica nodig hebt. Als het medicijn door resistentie niet meer werkt, kan een eenvoudige infectie gevaarlijk worden. Daarnaast kun je ongemerkt een resistente bacterie doorgeven aan anderen, bijvoorbeeld aan mensen die kwetsbaar zijn.

• Wat doen we in Nederland om AMR tegen te gaan?

  Nederland doet het vergeleken met veel andere landen goed in de strijd tegen antimicrobiële resistentie (AMR). Dat komt doordat antibiotica hier alleen op recept verkrijgbaar zijn en mensen er relatief weinig van gebruiken. Toch is waakzaamheid nodig.

  Zorgorganisaties, onderzoekers en de overheid werken in Nederland samen in het Nationaal Actieplan AMR 2024–2030. Belangrijke maatregelen zijn:

  • Antibiotica verstandig gebruiken
  • Goede hygiëne toepassen
  • Samenwerken en kennis delen via de regionale Zorgnetwerken AMR

  Daarnaast werkt Nederland samen met andere landen en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dit gebeurt volgens de zogeheten “One Health”-aanpak, waarbij de gezondheid van mens, dier en milieu samen wordt meegenomen.

• Wat zijn de regionale Zorgnetwerken AMR?

  De regionale Zorgnetwerken AMR zijn opgericht door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) om samenwerking tussen zorgorganisaties in de regio te versterken om antimicrobiële resistentie (AMR) te voorkomen en bestrijden. Bijvoorbeeld door kennis te delen, zorgvuldig gebruik van antibiotica te stimuleren en infectiepreventie te verbeteren.

• Wat kun je zelf doen om AMR te voorkomen?

  • Gebruik antibiotica alleen als het nodig is
  • Volg hygiëneregels goed op
  • Praat met anderen over het belang van verstandig omgaan met antibiotica

  Klik hier voor meer informatie.