Apotheken Antimicrobiële resistentie en infectiepreventie

FTO | Juist gebruik antibiotica voor huisartsen

Over het FTO

Hoe scoort jouw huisartsenpraktijk in het voorschrijven van antibiotica tegenover andere praktijken? En hoe presteer je vergeleken met landelijke benchmarkgegevens? Dit FTO koppelt je eigen voorschrijfcijfers aan ICPC-codes. Dat geeft inzicht!

In het FTO behandelt een huisarts-expert de volgende onderwerpen:

• Hoeveel antibiotica schrijft jouw praktijk voor bij luchtweg-, urineweg- en huidinfecties?
• Hoe verhouden die cijfers zich tot de aantallen van de praktijken in jouw FTO-groep en tot de landelijke benchmarkwaarden?
• Is de keuze voor antibiotica conform richtlijn?
• Achtergronden rond voorschrijven van antibiotica bij veelvoorkomende infecties;
• Basiskennis over het ontstaan en verspreiden van antibioticaresistentie (ABR);
• Communicatie met patiënten over al dan niet voorschrijven van antibiotica;
• Casuïstiek;
• Lokale resistentiecijfers (optioneel, als een arts-microbioloog beschikbaar is).

Het FTO duurt 1,5 tot 2 uur.

Voorbereiding

Voorafgaand aan het FTO wordt informatie uit het HIS verzameld. Je geeft toestemming voor data-extractie door VIP calculus. De ICPC-codes en antibioticavoorschriften worden geanonimiseerd geëxtraheerd. Een speciaal opgeleide huisarts-expert beoordeelt de gegevens en verzorgt het FTO. Deze data-extractie duurt ca. zes weken; GAIN draagt de kosten.

Aanvragen

Het FTO vindt plaats op aanvraag. Dit kan door een mail te sturen naar secretariaat@zorgnetwerk-gain.nl. Er worden geen kosten voor in rekening gebracht.

FTO | Urine­weg­infecties bij ouderen voor huis­artsen

Ontstaan en doel van het FTO

Bij kwetsbare ouderen wordt vaak te snel urineonderzoek gedaan als er sprake is van aspecifieke klachten zoals verwardheid of afwijkende geur van urine. Hierdoor vindt er veel overbehandeling van urineweginfecties plaats. Daarom bieden wij dit FTO aan, om de kennis bij huisartsen over urineweginfecties bij ouderen te verbeteren.

Over het FTO

• AMR zorgnetwerk Utrecht heeft een FTO ontwikkeld gericht op urineweginfecties in het algemeen en specifiek op het terugdringen van overdiagnostiek en behandeling bij kwetsbare ouderen. Een getrainde huisarts expert kan dit FTO geven. Dit FTO bieden we aan in onze regio.
• De meeste FTO’s worden zelfstandig georganiseerd door huisartsen en apothekers, zonder een huisarts-expert die het FTO geeft. Om het FTO te kunnen opschalen, is het belangrijk dat iedere huisarts het FTO zelf zou kunnen geven, zonder aanwezigheid van een huisarts-expert. In project ontwikkelen we, in samenwerking met AMR zorgnetwerken Utrecht en Noord-Holland/Flevoland en Julius Centrum Utrecht, een niet-expert FTO gebaseerd op het eerder ontwikkelde expert-FTO.

Aanvragen

Het FTO vindt plaats op aanvraag. Dit kan door een mail te sturen naar secretariaat@zorgnetwerk-gain.nl. Er worden geen kosten in rekening gebracht. Tip: Combineer dit FTO met de scholing urineweginfecties voor doktersassistenten. Om de diagnostiek en behandeling van urineweginfecties écht te verbeteren, is kennis bij zowel huisartsen als doktersassistenten belangrijk.

FTO | Antibiotica­resistentie voor verpleeg­huizen

Zorgnetwerk GAIN en KOEKOEK educatieve escapespellen hebben werkmaterialen ontwikkeld voor een FTO antibioticaresistentie voor verpleeghuizen. In samenwerking met het IVM is de bijbehorende e-learning ontwikkeld.

Het FTO vindt plaats op aanvraag. Dit kan door een mail te sturen naar secretariaat@zorgnetwerk-gain.nl. Er worden geen kosten voor in rekening gebracht.

Over het FTO

Tijdens de FTO-bijeenkomst komen dilemma’s bij de behandeling van luchtweg- en urineweginfecties in de dagelijkse praktijk aan bod. Dit doe je aan de hand van een interactief escapespel. Dit spel kun je oplossen door goede behandelkeuzes te maken. De oplossingen en achtergronden bespreek je na, evenals de eigen verzamelde voorschrijfgegevens. Ter voorbereiding van het FTO volgen alle deelnemers eerst de e-learning ‘Rationeel antibioticagebruik in verpleeghuizen’. In deze cursus leer je onder andere:

• de indicaties voor onderzoek bij klachten van een urineweg- of luchtweginfectie
• de resistentiepatronen van veelvoorkomende verwekkers
• de antibioticakeuze voor curatieve en preventieve behandeling

Ook de interpretatie van kweekuitslagen en de behandelconsequenties komen aan bod.

Eindtoets

Wil je de eindtoets maken en 1 accreditatiepunt behalen? Bestel deze eindtoets nu tijdelijk gratis. Voor de eerste 250 deelnemers brengen we namelijk geen kosten in rekening. Alle informatie m.b.t het organiseren van het FTO vind je hier: Instituut Verantwoord Medicijngebruik

Handige downloads

• Infectiepreventie materiaal

  • Stappenplan borging infectiepreventie;
  • Poster Handhygiëne;
  • Poster Klaar voor je werkdag;
  • Quickscan;
  • Kwaliteitsstandaard Zorginfecties | V&VN (venvn.nl);
  • Praatplaat MRSA/BRMO risico-inventarisatie zorg thuis;
  • Praatplaat MRSA/BRMO risico-inventarisatie gehandicaptenzorg:
  • Poster Gek gebruik handschoenen;
  • Bacteriën handhygiëne;
  • Feiten- en fabelkaartjes;
  • Poster Goed gebruik handschoenen.

• Pictogrammen infectiepreventie

  Klik op het plaatje voor een download

  

   

  

   

  

   

  

   

  

   

  

   

  

   

  

   

• Informatie voor BRMO dragers

  BRMO algemeen

  • Informatiefilmpje Wat betekent het voor de patiënt?
  • Informatiefolder over antibioticaresistentie en BRMO.
  • Informatiefilm over handhygiëne.

  MRSA

  • Informatiefolder MRSA.
  • Maatregelen bij MRSA film.
  • Maatregelen bij MRSA folder.

  CPE/ESBL/VRE

  • Informatiefolder CPE.
  • Informatiefolder ESBL.
  • Informatiefolder VRE.
  • Maatregelen bij CPE/ESBL/VRE film.
  • Maatregelen bij CPE/ESBL/VRE folder.

• Informatie over hygiënemaatregelen bij resistente bacteriën

  • Maatregelen bij resistente bacteriën.
  • Informatie over MRSA.
  • Informatie over CPE.
  • Informatie over ESBL.
  • Informatie over VRE.

• Stappenplan schurft

  • Stappenplan schurft

• Risicoprofiel antibioticaresistentie

  • Regio Rapportage Antibioticaresistentie (ABR) 2022

• Meldingsformulier regioziekenhuizen VHIG

  • Meldingsformulier regioziekenhuizen VHIG

• Alles over AMR

  • Cahier antibioticaresistentie

Project | Verwijderen onterechte antibiotica-allergie­registraties apothekers Apotheken

In dit project worden onjuiste antibiotica-intoleranties op penicilline-aanverwante kruisallergieën gecontroleerd en opgeschoond in apotheekinformatiesystemen.

Achtergrond

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 90-95% van de geregistreerde antibiotica-allergieën in de apothekenpraktijk geen daadwerkelijke allergie betreft. Dit leidt tot onnodig voorschrijven van tweede keus antibiotica of reservemiddelen, die gereserveerd zouden moeten blijven voor moeilijk behandelbare infecties. Dit vergroot de kans op het ontstaan van resistente micro organismen en beperkt de behandelopties voor patiënten.

Voor patiënten bij wie een onterecht allergie label verwijderd kan worden, zijn meer eerste keus antibiotica beschikbaar. Deze middelen zijn vaak effectiever, geven over het algemeen minder bijwerkingen en dragen bij aan lagere zorgkosten.

Omschrijving van het project

Dit project starts als een pilot, waarbij gedurende 3 maanden een apotheek diens patiëntenpopulatie screent op geregistreerde antibiotica-intoleranties, met nadruk op penicilline kruisallergieën. Hiervoor worden elementen van de toolkit antibiotica-allergie gebruikt. De apotheker beoordeelt op basis hiervan of er overleg met voorschrijvers nodig is. Voor complexe casuïstiek kan overleg met of diagnostiek door een specialist nodig zijn. De eindconclusie wordt vastgelegd in het systeem.

Doel van het project

Het project wil de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties in de apotheek verbeteren, met als hoofddoelen:

• Reductie van foutieve intolerantie-registraties
• Bevordering van rationeel antibioticagebruik, zodat eerste keus middelen vaker kunnen worden ingezet
• Voorkomen van resistentie-ontwikkeling door onnodig gebruik van reserve-antibiotica te verminderen
• Versterking van samenwerking binnen de keten (huisartsen, patiënten en apothekers) rondom infectiepreventie en medicatieveiligheid

Project | Ontwikkeling FTO antibiotica-allergie Huisartsenpraktijken en apotheken

In dit project wordt een FTO voor huisartsengroepen in de GAIN-regio ontwikkeld, om de bewustwording van en kennis over onterechte antibiotica-allergieregistraties onder huisartsen in de regio te vergroten en ze ervaring laten opdoen met eerder ontwikkelde tools.

Achtergrond

Ongeveer 2% van alle patiënten in de Nederlandse huisartsenpraktijk heeft een antibiotica-allergieregistratie, waarvan het merendeel binnen de penicillinegroep. Een groot deel van deze allergieregistraties is echter onjuist. Ongeveer 90% van alle patiënten met een penicillineallergieregistratie blijkt na allergologisch onderzoek wel een penicilline te verdragen. De oorzaken van deze onjuiste registraties zijn divers, waaronder bijwerkingen of symptomen van de infectie die onterecht worden geïnterpreteerd als allergie, beperkte kennis van patiënten en zorgverleners, ICT beperkingen en suboptimale communicatie tussen zorgverleners/-instellingen. Het gevolg van onterechte penicilline-allergieregistraties is dat dit vaak leidt tot onnodig voorschrijven van tweede keus antibiotica. Deze middelen zijn vaak minder effectief, veroorzaken meer bijwerkingen en hebben een breder werkingsspectrum, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van resistente micro-organismen en een grotere kans op infecties met Clostridioides difficile. Door patiënten veilig en gecontroleerd te 'ontlabelen', komen er meer effectieve antibiotica beschikbaar die doorgaans minder bijwerkingen veroorzaken en tot lagere zorgkosten leiden.

Omschrijving van het project

In dit project wordt in 2026 een FTO ‘Antibiotica-allergie en ontlabelen onterechte penicilline-allergieregistraties’ voor huisartsen in de regio van Zorgnetwerk GAIN ontwikkeld. Vervolgens zal er een pilot FTO uitgevoerd worden in één huisartsengroep, waarna na evaluatie eventuele aanpassingen gedaan zullen worden. In 2027 zal het FTO acht keer uitgevoerd worden in de regio, om op grotere schaal informatie te delen en de kennis bij de huisartsen regionaal te verbeteren.

Leerdoelen voor deelnemende huisartsen en apothekers:

• Onderscheid maken tussen bijwerking en allergie
• Bestaande antibiotica-allergieregistraties evalueren en opschonen
• Nieuwe antibiotica-allergie goed registreren
• Communicatie richting patiënten en andere zorgverleners

Project | Carbapenem­sparende strategie Ziekenhuizen en apotheken

Omschrijving project

Er is in de wereld, inclusief in Nederland, sprake van een stijgend aantal infecties met resistente bacteriën. Wereldwijd heeft dit geleid tot meer gebruik van carbapenems. Carbapenems behoren tot de zogeheten reserve antibiotica met een zeer breed spectrum. De carbapenems worden dan ook alleen ingezet voor het behandelen van infecties met bacteriën die resistent zijn tegen gebruikelijke middelen met een smaller spectrum. De toename van carbapenemgebruik gaat gepaard met een toename aan resistentie wat een bedreiging vormt voor de mogelijkheden voor effectieve behandeling van infecties met resistente bacteriën.

In het kader van het terugdringen van carbapendemgebruik wordt in dit project geïnventariseerd welke andere (intraveneue en orale) antibiotica ingezet kunnen worden voor het behandelen van infecties met deze bacteriën. Hiervoor zullen er op het laboratorium onderzoek en vervolgens aanpassingen nodig zijn in de manier van testen. Daarnaast is scholing nodig.

Het doel

Het opstellen en implementeren van een protocol voor de ziekenhuizen in de GAIN regio met opties voor carbapenemsparende antibiotica voor de behandeling van infecties met ESBL- en AmpC-producerende bacteriën. Om zo het gebruik van carbapenems te verminderen en resistentie te voorkomen.

Project | Antibiotica-allergie transmurale toolkit Alle doelgroepen

Omschrijving project

Juist gebruik van antibiotica is essentieel voor de beperking van antibioticaresistentie. Onterechte antibiotica-allergieregistraties belemmeren optimaal antibioticagebruik, omdat niet voor het meest geschikte middel gekozen kan worden. Meerdere AMR Zorgnetwerken hebben in hun eigen regio inmiddels scholingen en materialen ontwikkeld en hebben projecten opgezet om de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties te optimaliseren. Vanuit Zorgnetwerk GAIN is in 2024 gestart met een project voor het ontlabelen van antibiotica-allergieregistraties in de huisartspraktijken. Om op dit vlak de eerste ervaring in de regio op te doen en in focusgroep-bijeenkomsten na te gaan of en hoe een opschalingsplan voor de regio kan worden vormgegeven.

In het huidige project bundelen de betrokken AMR Zorgnetwerken de opgedane inzichten, kennis, scholingen en materialen in een landelijke transmurale toolkit antibiotica-allergie. De toolkit is inzetbaar in huisartsenpraktijken, langdurige zorg (ouderenzorg en/of gehandicaptenzorg), apotheken en ziekenhuizen. 

Dit is een gezamenlijk project van meerdere AMR-zorgnetwerken.

Het doel

De ontwikkeling van een landelijke transmurale toolkit antibiotica ter verbetering van de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties.