Ziekenhuisinfecties tijdig signaleren is essentieel om de uitvoering van infectiepreventie te monitoren. Tegelijkertijd kost het verzamelen van betrouwbare gegevens veel tijd. Binnen het project HOME-surveillance werken vier ziekenhuizen uit de GAIN-regio daarom samen aan een nieuwe, geautomatiseerde manier om mogelijke ziekenhuisinfecties in beeld te brengen. Het doel: minder registratielast, meer actuele inzichten en sneller kunnen handelen wanneer er afwijkende patronen ontstaan.
Corianne Meijer, deskundige infectiepreventie bij het Radboudumc en projectleider van HOME-surveillance, vertelt hoe het initiatief ontstond en welke kansen het biedt voor de toekomst van infectiesurveillance.
Van jaarlijkse momentopname naar continue monitoring
Traditioneel wordt veel infectiesurveillance uitgevoerd via vaste registratiemethoden, zoals de landelijke PREZIES-surveillance. Daarbij wordt onder andere jaarlijks een puntprevalentiemeting uitgevoerd, waarbij op één dag wordt onderzocht hoeveel opgenomen patiënten een zorggerelateerde infectie hebben. Volgens Corianne Meijer levert die aanpak waardevolle informatie op, maar kent deze ook duidelijke beperkingen. "Voor één meetmoment beoordelen we honderden patiënten. Dat kost veel tijd en inspanning, terwijl je uiteindelijk een beeld krijgt van slechts één dag in het jaar."
Binnen het Radboudumc was het infectiepreventieteam soms maanden bezig met het verzamelen, controleren en interpreteren van alle gegevens. Bovendien bleek het lastig om op basis van één jaarlijkse meting trends te herkennen of tijdig in te grijpen wanneer ergens een probleem ontstaat. Daarom ontstond de vraag: kan dit niet slimmer, sneller en meer geautomatiseerd?
Regionale samenwerking als uitgangspunt
Die vraag bleek niet alleen binnen het Radboudumc te leven. Ook andere ziekenhuizen in de regio liepen tegen dezelfde uitdagingen aan. Dat vormde de basis voor een gezamenlijk project.
Sinds 2024 werken het Radboudumc Nijmegen, Rijnstate Arnhem, Slingeland Ziekenhuis Doetinchem en Ziekenhuis Gelderse Vallei Ede samen aan de ontwikkeling van HOME-surveillance. Alle deelnemende ziekenhuizen maken gebruik van hetzelfde infectiepreventiesysteem, MICORE. Dit systeem beschikt al over koppelingen met elektronische patiëntendossiers en laboratoriumsystemen. Dat bood een stevige basis om surveillance verder te automatiseren.
Geautomatiseerde signalering van mogelijke infecties
Samen met de leverancier van MICORE ontwikkelden de projectpartners een nieuwe HOME-module. Deze module verzamelt automatisch relevante gegevens uit bestaande systemen. Wanneer een opgenomen patiënt een positieve bloed-, urine- of luchtweggerelateerde kweek heeft, verschijnt deze patiënt automatisch in een surveillancelijst. Hierdoor hoeven deskundigen infectiepreventie niet langer handmatig grote hoeveelheden dossiers door te zoeken om mogelijke signalen op te sporen.
Daarbij is bewust gekozen voor een brede benadering. Waar andere initiatieven rondom geautomatiseerde surveillance zich richten op ziekenhuisgerelateerde bloedbaaninfecties, kijkt HOME-surveillance ook naar urineweg- en luchtweginfecties. "Juist door breder te kijken krijgen we een completer beeld van wat er binnen een ziekenhuis speelt," vertelt Corianne Meijer. De keuze voor deze drie infectiecategorieën is gebaseerd op literatuuronderzoek en bestaande kennis over veelvoorkomende zorggerelateerde infecties.
Van infectiedetectie naar vroegsignalering
Een belangrijk uitgangspunt binnen HOME-surveillance is dat een positieve kweek niet automatisch gelijkstaat aan een ziekenhuisinfectie. Daarom spreken de projectpartners bewust over potentiële infectiesignalen. Een positieve urinekweek zegt bijvoorbeeld niet altijd dat een patiënt daadwerkelijk een urineweginfectie heeft. Klinische interpretatie blijft noodzakelijk.
Tegelijkertijd biedt deze werkwijze al belangrijke voordelen. In plaats van één jaarlijkse momentopname ontstaat een vrijwel continu overzicht van mogelijke infecties binnen het ziekenhuis. "Het gaat ons niet alleen om individuele patiënten, maar vooral om patronen. Als we ergens ineens veel meer positieve kweken zien dan normaal, willen we dat snel herkennen," geeft Corianne Meijer aan.
Naar dashboards, benchmarks en regionale signalering
De kracht van HOME-surveillance zit niet alleen in het verzamelen van data, maar vooral in wat zorgprofessionals er straks mee kunnen doen. In een volgende fase worden dashboards ontwikkeld waarmee ontwikkelingen per afdeling zichtbaar worden. Uiteindelijk hopen de projectpartners signaleringen te kunnen instellen wanneer aantallen boven een vooraf bepaalde normaalwaarde uitkomen.
Uiteindelijk draait het om vroegtijdig inzicht en sneller handelen: "De stip op de horizon is dat HOME-surveillance een vast onderdeel wordt van de dagelijkse praktijk. Dat het systeem automatisch signaleert wanneer ergens iets opvallends gebeurt, zodat we direct kunnen beoordelen of actie nodig is.”
De volgende fase
Het project loopt tot eind 2027. De komende periode staat vooral in het teken van verdere validatie en analyse van de verzamelde gegevens. Zodra een volledig jaar aan data beschikbaar is, kunnen de eerste trends en vergelijkingen uitgebreider worden onderzocht.
Ook de vergelijking tussen ziekenhuizen wordt de komende jaren verder uitgewerkt. De eerste analyses laten al verschillen zien tussen de deelnemende ziekenhuizen. Door gegevens op een gestandaardiseerde manier te analyseren, verwachten de projectpartners beter inzicht te krijgen in regionale patronen en verschillen tussen patiëntpopulaties.
HOME-surveillance maakt daarnaast deel uit van het promotieonderzoek waarmee Corianne Meijer in de zomer van 2026 is gestart. De verwachting is dat de eerste praktijkresultaten in de loop van 2027 beschikbaar zullen komen en dat deze leiden tot een wetenschappelijke publicatie.
Betrokken organisaties bij dit project:
Radboudumc Nijmegen, Rijnstate Arnhem, Slingeland Ziekenhuis Doetinchem en Ziekenhuis Gelderse Vallei Ede.
Interview en tekst: Ellen van Maaren
-
Meer weten over deze onderwerpen? Klik dan via onderstaande buttons door naar meer nieuws.
