Projecten

Project | Implementatie meldpunt uitbraken infectie­ziekten & BRMO (MUIZ) Alle doelgroepen

Het Meldpunt Uitbraken Infectieziekten en BRMO (MUIZ) is een beveiligde webapplicatie waarin zorginstellingen uitbraken van infectieziekten kunnen melden aan de GGD en andere zorginstellingen in de regio. Het zorgt voor regionaal overzicht en faciliteert laagdrempelig contact tussen zorgorganisaties. Ook maakt dit systeem het voor alle deelnemers mogelijk om inzicht te krijgen in de uitbraken in de regio. In MUIZ worden geen individuele cliënt- of patiëntgegevens gedeeld.

MUIZ is ontwikkeld in 2015 en wordt inmiddels in 20 GGD-regio’s gebruikt door vele zorgorganisaties. In 2026 en 2027 proberen we zoveel mogelijk zorginstellingen uit de regio GGD Gelderland-Midden en GGD Gelderland-Zuid aan te sluiten om een landelijke dekking te bereiken.

Een uitbraakmelding geeft inzicht in:

• de locatie en het aantal zieken
• de verwekker
• de aanpak, bijvoorbeeld of er bron- en contactonderzoek wordt verricht
• eventuele consequenties voor de continuïteit van zorg, zoals cohortering of het sluiten van een afdeling

Waarom MUIZ?

Zicht op uitbraken van infectieziekten is belangrijk om verspreiding te voorkomen of tegen te kunnen gaan. De coronapandemie heeft dit nog eens benadrukt. Maar dit geldt ook voor uitbraken van bijzonder resistente micro-organismen (BRMO), influenza en bijvoorbeeld scabiës. De informatie-uitwisseling op het gebied van infectieziekten kan beter. Daar doet MUIZ iets aan. Deze webapplicatie biedt zicht op uitbraken en het verloop daarvan in de regio. Het heeft daarom een toegevoegde waarde voor de hele zorgketen.

Voordelen van MUIZ:

• MUIZ is een gebruiksvriendelijk systeem waarin je snel en op ieder moment een melding van Artikel 26 van de wet Publieke Gezondheid kan doen.
• MUIZ biedt inzicht in uitbraken op verschillende locaties van een organisatie.
• Directe koppeling met SOZI-AMR (RIVM) voor het melden van bijzonder resistente micro-organismen (BRMO). Hierdoor neemt de administratielast niet toe.
• De mogelijkheid om een uitbraak te actualiseren. Zo voorkom je onnodig testen.
• Data zijn intern te gebruiken voor structurele analyse en jaarverslagen.
• MUIZ faciliteert laagdrempelig contact tussen ketenpartners door middel van een bijgewerkt adresboek.
• E-mailalerts van instellingen en/of verwekkers die relevant zijn voor de instelling. Bij eventuele overplaatsingen van cliënten/patiënten kun je tijdig maatregelen nemen.

Bekijk via deze link hoe MUIZ werkt.

Meedoen?

Wil je aansluiten bij MUIZ? Stuur dan een e-mail naar secretariaat@zorgnetwerk-gain.nl om je interesse kenbaar te maken.

Project | Vereen­voudiging registratie ziekenhuis­infecties Ziekenhuizen

Omschrijving project

Dit project is in 2024 gestart en loopt door tot eind 2025. Tijdens dit project wordt een werkwijze ontwikkeld voor het vereenvoudigd registreren van ziekenhuisinfecties op basis van de vastgestelde criteria. Waarbij elke afdeling infectiepreventie van elk deelnemend ziekenhuis uit de GAIN-regio een methode gebruikt die aansluit bij de lokale setting.

Het doel

Vereenvoudigen en uitbreiden van de registratie van ziekenhuisinfecties, waarbij sprake is van continue monitoring. Dit biedt meer ruimte voor doelgericht registreren en het effectiever implementeren van infectiepreventiemaatregelen. 

Project | Ontwikkeling FTO antibiotica-allergie Huisartsenpraktijken en apotheken

In dit project wordt een FTO voor huisartsengroepen in de GAIN-regio ontwikkeld, om de bewustwording van en kennis over onterechte antibiotica-allergieregistraties onder huisartsen in de regio te vergroten en ze ervaring laten opdoen met eerder ontwikkelde tools.

Achtergrond

Ongeveer 2% van alle patiënten in de Nederlandse huisartsenpraktijk heeft een antibiotica-allergieregistratie, waarvan het merendeel binnen de penicillinegroep. Een groot deel van deze allergieregistraties is echter onjuist. Ongeveer 90% van alle patiënten met een penicillineallergieregistratie blijkt na allergologisch onderzoek wel een penicilline te verdragen. De oorzaken van deze onjuiste registraties zijn divers, waaronder bijwerkingen of symptomen van de infectie die onterecht worden geïnterpreteerd als allergie, beperkte kennis van patiënten en zorgverleners, ICT beperkingen en suboptimale communicatie tussen zorgverleners/-instellingen. Het gevolg van onterechte penicilline-allergieregistraties is dat dit vaak leidt tot onnodig voorschrijven van tweede keus antibiotica. Deze middelen zijn vaak minder effectief, veroorzaken meer bijwerkingen en hebben een breder werkingsspectrum, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van resistente micro-organismen en een grotere kans op infecties met Clostridioides difficile. Door patiënten veilig en gecontroleerd te 'ontlabelen', komen er meer effectieve antibiotica beschikbaar die doorgaans minder bijwerkingen veroorzaken en tot lagere zorgkosten leiden.

Omschrijving van het project

In dit project wordt in 2026 een FTO ‘Antibiotica-allergie en ontlabelen onterechte penicilline-allergieregistraties’ voor huisartsen in de regio van Zorgnetwerk GAIN ontwikkeld. Vervolgens zal er een pilot FTO uitgevoerd worden in één huisartsengroep, waarna na evaluatie eventuele aanpassingen gedaan zullen worden. In 2027 zal het FTO acht keer uitgevoerd worden in de regio, om op grotere schaal informatie te delen en de kennis bij de huisartsen regionaal te verbeteren.

Leerdoelen voor deelnemende huisartsen en apothekers:

• Onderscheid maken tussen bijwerking en allergie
• Bestaande antibiotica-allergieregistraties evalueren en opschonen
• Nieuwe antibiotica-allergie goed registreren
• Communicatie richting patiënten en andere zorgverleners

Project | Verbeterde toepassing dipslide Huisartsenpraktijken

Achtergrond

Indien een patiënt klachten heeft die kunnen passen bij een urineweginfectie wordt een urinestick ingezet op (ochtend)urine. Indien de nitriet-test dan positief is, wordt de diagnose urineweginfectie gesteld. Bij een negatieve nitriet-test, maar aanwezigheid van leukocyten ontstaat diagnostische onzekerheid. In die gevallen luidt het advies van de NHG-Standaard urineweginfectie om een dipslide in te zetten.

Een dipslide is een (in theorie) eenvoudige, relatief snelle en goedkope microbiologische test waarmee bacteriën in urine kunnen worden aangetoond. De test bestaat uit een plastic staafje met aan beide zijden een voedingsbodem, dat kort in een urinemonster wordt ondergedompeld. Na incubatie (meestal 24 uur bij kamertemperatuur of in een broedstoof) ontstaan al dan niet bacteriekolonies. Op basis van het aantal kolonievormende eenheden kan worden ingeschat of een urineweginfectie waarschijnlijk is (positief bij ≥ 10^4 CFU/mL). Het correct interpreteren van de ingezette dipslide is dus essentieel voor het stellen van de juiste diagnose én dus doelmatig voorschrijven van antibiotica. In de praktijk wordt de interpretatie meestal uitgevoerd door doktersassistentes. In zowel hun opleiding als die van huisartsen is echter nauwelijks tot geen aandacht voor deze specifieke vaardigheid. Interpretatie wordt dan ook vaak ‘on the job’ aangeleerd, wat de betrouwbaarheid in de dagelijkse praktijk ondermijnt.

Een studie van Hullegie et al. (2017) toonde aan dat de sensitiviteit van dipslide-interpretatie in de huisartsenpraktijk slechts 74% bedraagt, en de specificiteit slechts 37%. Dit wijst op een aanzienlijke kans op zowel vals-positieve als vals-negatieve uitslagen, met risico op zowel over- als onderbehandeling. Daarnaast liet een studie van Aspevall et al. (2000) zien dat gerichte scholing de frequentie van onjuiste dipslide interpretatie aanzienlijk kan terugdringen: van 33–39% naar 15–19%.

Omschrijving project

De bij achtergrond omschreven bevindingen onderstrepen dat scholing van praktijkpersoneel een effectieve maatregel is om de alledaagse urineweginfectie diagnostiek in de huisartsenpraktijk te verbeteren en zo onnodig antibioticagebruik en gerelateerde antibioticaresistente te beperken. Aan dit project kunnen 10 huisartsenpraktijken deelnemen. Er zal eerst een nulmeting gedaan worden waarbij de deelnemende praktijken elk 13 dipslides uit hun reguliere patiëntenzorg verzamelen (met toestemming van de patiënt). Deze worden beoordeeld volgens eigen interpretatie van de doktersassistent, een foto en een referentiekweek. Na afronding van de voormeting ontvangen alle praktijken een scholing gericht op juiste inzet, uitvoering én interpretatie van de dipslide. Deze scholing wordt ontwikkeld en gegeven in een samenwerking tussen arts-microbioloog, personeel van medisch laboratorium en huisarts. Na de scholing verzamelen de praktijken opnieuw 13 dipslides volgens dezelfde procedure als de nulmeting.

Doel

Het project heeft als doel de dipslide-interpretatievaardigheden van huisartsen en praktijkmedewerkers te versterken door middel van gerichte scholing.

Project | Verwijderen onterechte antibiotica-allergie­registraties apothekers Apotheken

In dit project worden onjuiste antibiotica-intoleranties op penicilline-aanverwante kruisallergieën gecontroleerd en opgeschoond in apotheekinformatiesystemen.

Achtergrond

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 90-95% van de geregistreerde antibiotica-allergieën in de apothekenpraktijk geen daadwerkelijke allergie betreft. Dit leidt tot onnodig voorschrijven van tweede keus antibiotica of reservemiddelen, die gereserveerd zouden moeten blijven voor moeilijk behandelbare infecties. Dit vergroot de kans op het ontstaan van resistente micro organismen en beperkt de behandelopties voor patiënten.

Voor patiënten bij wie een onterecht allergie label verwijderd kan worden, zijn meer eerste keus antibiotica beschikbaar. Deze middelen zijn vaak effectiever, geven over het algemeen minder bijwerkingen en dragen bij aan lagere zorgkosten.

Omschrijving van het project

Dit project starts als een pilot, waarbij gedurende 3 maanden een apotheek diens patiëntenpopulatie screent op geregistreerde antibiotica-intoleranties, met nadruk op penicilline kruisallergieën. Hiervoor worden elementen van de toolkit antibiotica-allergie gebruikt. De apotheker beoordeelt op basis hiervan of er overleg met voorschrijvers nodig is. Voor complexe casuïstiek kan overleg met of diagnostiek door een specialist nodig zijn. De eindconclusie wordt vastgelegd in het systeem.

Doel van het project

Het project wil de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties in de apotheek verbeteren, met als hoofddoelen:

• Reductie van foutieve intolerantie-registraties
• Bevordering van rationeel antibioticagebruik, zodat eerste keus middelen vaker kunnen worden ingezet
• Voorkomen van resistentie-ontwikkeling door onnodig gebruik van reserve-antibiotica te verminderen
• Versterking van samenwerking binnen de keten (huisartsen, patiënten en apothekers) rondom infectiepreventie en medicatieveiligheid

Project | Antibiotica-allergie transmurale toolkit Alle doelgroepen

Omschrijving project

Juist gebruik van antibiotica is essentieel voor de beperking van antibioticaresistentie. Onterechte antibiotica-allergieregistraties belemmeren optimaal antibioticagebruik, omdat niet voor het meest geschikte middel gekozen kan worden. Meerdere AMR Zorgnetwerken hebben in hun eigen regio inmiddels scholingen en materialen ontwikkeld en hebben projecten opgezet om de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties te optimaliseren. Vanuit Zorgnetwerk GAIN is in 2024 gestart met een project voor het ontlabelen van antibiotica-allergieregistraties in de huisartspraktijken. Om op dit vlak de eerste ervaring in de regio op te doen en in focusgroep-bijeenkomsten na te gaan of en hoe een opschalingsplan voor de regio kan worden vormgegeven.

In het huidige project bundelen de betrokken AMR Zorgnetwerken de opgedane inzichten, kennis, scholingen en materialen in een landelijke transmurale toolkit antibiotica-allergie. De toolkit is inzetbaar in huisartsenpraktijken, langdurige zorg (ouderenzorg en/of gehandicaptenzorg), apotheken en ziekenhuizen. 

Dit is een gezamenlijk project van meerdere AMR-zorgnetwerken.

Het doel

De ontwikkeling van een landelijke transmurale toolkit antibiotica ter verbetering van de kwaliteit van antibiotica-allergieregistraties.

Project | Carbapenem­sparende strategie Ziekenhuizen en apotheken

Omschrijving project

Er is in de wereld, inclusief in Nederland, sprake van een stijgend aantal infecties met resistente bacteriën. Wereldwijd heeft dit geleid tot meer gebruik van carbapenems. Carbapenems behoren tot de zogeheten reserve antibiotica met een zeer breed spectrum. De carbapenems worden dan ook alleen ingezet voor het behandelen van infecties met bacteriën die resistent zijn tegen gebruikelijke middelen met een smaller spectrum. De toename van carbapenemgebruik gaat gepaard met een toename aan resistentie wat een bedreiging vormt voor de mogelijkheden voor effectieve behandeling van infecties met resistente bacteriën.

In het kader van het terugdringen van carbapendemgebruik wordt in dit project geïnventariseerd welke andere (intraveneue en orale) antibiotica ingezet kunnen worden voor het behandelen van infecties met deze bacteriën. Hiervoor zullen er op het laboratorium onderzoek en vervolgens aanpassingen nodig zijn in de manier van testen. Daarnaast is scholing nodig.

Het doel

Het opstellen en implementeren van een protocol voor de ziekenhuizen in de GAIN regio met opties voor carbapenemsparende antibiotica voor de behandeling van infecties met ESBL- en AmpC-producerende bacteriën. Om zo het gebruik van carbapenems te verminderen en resistentie te voorkomen.

Project | Verbeter­projecten AMS en infectie­preventie voor huisartsen in opleiding Huisartsenpraktijken

Omschrijving project

Huisartsen zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de antibiotica die wordt voorgeschreven in Nederland. Daarom is het belangrijk om antimicrobial stewardship (verantwoord antibioticagebruik) onderdeel te laten zijn van de scholing van artsen.

In het laatste opleidingsjaar moeten AIOS een verbeterplan opstellen en uitvoeren in hun opleidingspraktijk. In dit project wordt een handreiking ontwikkeld voor AIOS met ideeën en aanwijzingen om een verbeterplan op te stellen op het gebied van infectiepreventie en verantwoord antibioticagebruik. Daarnaast is er een huisarts-expert beschikbaar voor AIOS waar per mail contact mee opgenomen kan worden voor ondersteuning en begeleiding tijdens het opstellen en uitvoeren van het verbeterplan.

Het doel

Meer aandacht voor infectiepreventie en verantwoord antibioticagebruik bij huisartsen in opleiding.

Project | Antimicrobial Stewardship Monitor Ziekenhuizen

Omschrijving project

In Nederlandse ziekenhuizen zijn A-teams verantwoordelijk voor het bevorderen van juist antibioticagebruik. Met behulp van de Antimicrobial Stewardship Monitor (opgericht door SWAB, stichting werkgroep anitbioica beleid) krijgen de ziekenhuizen inzicht in de kwantiteit, kwaliteit en kwaliteitsbewaking van antibioticagebruik. De A-teams kunnen met behulp van deze data verdiepende analyses en gerichte verbeterinterventies doen.  

Nog niet alle ziekenhuizen in de GAIN-regio maken gebruik van de Antimicrobial Stewardship Monitor. We streven naar een deelname van alle ziekenhuizen in de regio. In dit project zal een regionale benchmark worden vormgegeven waarbij individuele ziekenhuizen hun data met andere regionale ziekenhuizen kunnen vergelijken. Ook zal er een regionale A-teams bijeenkomst worden georganiseerd, waarbij de data van de ziekenhuizen en de vervolgstappen om het antibioticagebruik te verbeteren worden besproken.  

Het doel

Ziekenhuizen inzicht geven in antibioticagebruik, zowel individueel als regionaal, om gerichte verbeterinterventies te kunnen doen.

Project | Leren en Ontwikkelen van infectiepreventie in de thUISsituatie (LOUIS) Wijkverpleging

Aanleiding van het project

De zorg thuis wordt steeds complexer: meer cliënten hebben meerdere aandoeningen tegelijk en krijgen intensieve zorg zoals infusen, katheters of beademing. Hierdoor neemt het risico op infecties toe, terwijl er weinig onderzoek en geen landelijke cijfers zijn over zorginfecties in de wijkverpleging. Ook groeit het probleem van antibioticaresistentie, wat de noodzaak vergroot om infecties te voorkomen. Tegelijk blijkt dat handhygiëne en andere infectiepreventiemaatregelen in de wijk niet altijd goed worden toegepast. In het verpleegkundig onderwijs is bovendien nog te weinig aandacht voor deze onderwerpen.

Omschrijving van het project

Dit project richt zich op het verbeteren van infectiepreventie in de wijkverpleging door drie dingen te doen:

1. het onderwijs voor HBO-V studenten versterken,

2. de kennis van zorgmedewerkers vergroten, en

3. beter inzicht krijgen in hoe handhygiëne en goed gebruik van handschoenen in de praktijk worden nageleefd.

Dit gebeurt onder andere door een nieuwe BPV-opdracht te ontwikkelen en te testen tijdens stages, zodat studenten én zorgorganisaties beter worden toegerust om infecties te voorkomen.

Project | Kennis­netwerk UV-C-desinfectie­robot Ziekenhuizen

Aanleiding van het project

Er is sprake van een kennislacune over het gebruik, de normen en eisen van het gebruik van UV-C-desinfectie. Verschillende ziekenhuizen binnen de regio zijn momenteel actief aan het verkennen hoe zij de UV-C-desinfectierobot kunnen inzetten in hun organisatie. Er wordt formatie en geld geïnvesteerd, maar er is geen netwerk waarin ervaringen, werkwijzen en resultaten gedeeld worden. Hierdoor is het lastig om tot krachtige resultaten te komen.

Over het project

In dit project is een kennisnetwerk gevormd met deskundigen infectiepreventie over het gebruik van een UV-C-desinfectierobot in de ziekenhuissetting. Door met meerdere instellingen samen te werken binnen de regio, wordt er kennis gedeeld en in kaart gebracht welke hiaten er nog zijn. Uiteindelijk zal er een blauwdruk opgeleverd worden met een lijst van eisen waaraan implementatieonderzoek in je eigen ziekenhuis moet voldoen om de UV-C-desinfectierobot in eigen huis te valideren.

Project | Verbeteren van handhygiëne-compliance in ziekenhuizen Ziekenhuizen

In dit project willen we de naleving van de vijf momenten van handhygiëne in ziekenhuizen verbeteren door middel van gedragsbeïnvloeding. Eerder werd vooral ingezet op instructie, richtlijnen en controles voor het verbeteren van handhygiëne-compliance. Bij dit project wordt ingespeeld op onbewuste motivatie. Dit kan de handhygiëne op een positieve manier stimuleren, zonder dat het voelt als extra werkdruk of extra controle.

Omschrijving project

In de eerste fase worden gedragsinterventies ontwikkeld door een expert toegepaste gedragspsychologie en getest in één ziekenhuis in de regio. De interventies worden ontworpen op basis van vooraf opgehaalde informatie (observaties en interviews). De interventies worden afgestemd op de context van het ziekenhuis. Mogelijke voorbeelden van interventies zijn: visuele stimulatie op strategische plekken, sociale norm campagne, implementatie van een nudging systeem (social nudging is een gedragsinterventie die subtiele sociale signalen inzet om gewenst gedrag te stimuleren). Eind 2026 worden de gedragsinterventies geëvalueerd. De resultaten worden geborgd in een regionaal overdraagbaar actieplan. Doordat de interventies gebaseerd worden op herkenbare knelpunten uit de praktijk, bieden ze een bruikbaar plan voor andere ziekenhuizen en langdurige zorginstellingen.

De tweede fase gaat in 2027 van start, waarbij het regionale actieplan wordt uitgerold in minimaal twee andere ziekenhuizen of zorginstellingen.

Project | Reiniging en desinfectie in de langdurige zorg Verpleeghuizen en gehandicaptenzorg

Omschrijving project

In het voorkomen van zorginfecties en het verspreiden van (resistente) ziekteverwekkers is een effectief reinigings- en desinfectiebeleid van groot belang. In dit project wordt een Programma van eisen opgesteld en beleid ontwikkeld voor reiniging en desinfectie. Zorginstellingen worden ondersteund bij:

• Scholing, training en bewustwording van medewerkers
• Implementatie van het nieuwe beleid
• Monitoring
• Het evalueren van de effectiviteit van het beleid

Het doel

Het voorkomen van zorginfecties en het verspreiden van (resistente) ziekteverwekkers in zorginstellingen voor ouderen en gehandicapten door effectief reinigings- en desinfectiebeleid te bevorderen.

Project | Implementeerders infectiepreventie­beleid BRMO en MRSA Ziekenhuizen en langdurige zorg

Omschrijving project

In ziekenhuizen en verpleeghuizen werken implementeerders van het lokale hygiëne- en infectiepreventiebeleid. Ze zorgen ervoor dat gewenste maatregelen ook daadwerkelijk (kunnen) worden uitgevoerd zoals omschreven in de beleidsstukken/richtlijnen. Uit de praktijk blijkt dat ze telkens een afweging maken tussen het protocol en de realiteit op de werkvloer.  

Bij dit project wordt onderzocht wat de ervaringen zijn van implementeerders van infectiepreventiebeleid voor BRMO/MRSA-dragers in ziekenhuizen en langdurige zorg. Welke factoren spelen een rol en hoe wordt omgegaan met collectieve en individuele patiëntbelangen?  

Inzicht in de afwegingen en dillema’s van de implementeerders, maakt duidelijk wat zij nodig hebben voor het goed kunnen uitdragen van het beleid en het helder kunnen uitleggen van hun situatie-specifieke keuzes, waarbij ze tegelijkertijd oog hebben voor wensen en behoeften van zorgverleners en patiënten. Op basis van de resultaten worden dan ook concrete adviezen opgesteld voor passende activiteiten, materialen en middelen die de lokale implementeerders ondersteunen bij het uitdragen van het beleid. Dit zou bijvoorbeeld een advies kunnen zijn om een afwegingskader op te stellen dat overwegingen van lokale implementeerders in kaart brengt.

Dat maakt het gemakkelijker voor implementeerders om hun keuzes naar anderen toe te lichten en uit te dragen, wat bijdraagt aan inzicht in en begrip voor keuzes en afwegingen binnen infectiepreventiebeleid.  

Het doel

Implementeerders ondersteunen bij het verkrijgen van inzicht en begrip voor keuzes en afwegingen binnen infectiepreventiebeleid.

Project | Het versterken van infectie­preventie in MBO- en HBO-zorgopleidingen Onderwijs

Omschrijving project

Dit is een gezamenlijk project van alle negen Regionale AMR Zorgnetwerken. Samen met de VHIG (beroepsvereniging voor deskundige infectiepreventie) wordt een gouden standaard opgesteld, met minimale eisen waaraan infectiepreventie onderwijs in de zorgopleidingen aan moet voldoen. Doel is om dit te laten opnemen in het curriculum van de opleidingen en te zorgen dat het goed geborgd is.

Doel

Borgen dat alle aankomende zorgprofessionals een basiskennis infectiepreventie hebben.